Savjet Evropske unije usvojio je u aprilu 2024. godine Direktivu o kvalitetu ambijentalnog vazduha i čistijem vazduhu u Evropi kojom uvodi nove standarde kvaliteta vazduha, bliže nivoima koje preporučuje Svjetska zdravstvena organizacija.
Novim pravilima, koja treba da budu postignuta do 2030. godine, postavljaju se strožija ograničenja i ciljane vrednosti, , za zagađujuće materije sa ozbiljnim uticajem na zdravlje ljudi. Pravila obuhvataju praškaste materije tipa PM2.5 i PM10, azot-dioksid (NO2) i sumpor-dioksid (SO2).
Definisano je da dozvoljena dnevna srednja vrijednost za PM2.5 bude 25 µg/m3 i ne pralazi 18 puta na godišnjem nivou. Granična dozvoljena godišnja srednja vrijednost je 10 µg/m3.
Za PM10 granična dnevna srednja vrijednost je 45 µg/m3 , takođe maksimalno do 18 puta na godišnjem nivou, a dozvoljena godišnja srednja vrijednost 20 µg/m3.
Nova pravila nalažu da je maksimalno dozvoljena srednja satna vrijednost NO2 200 µg/m3 , najviše tri puta u toku godine, srednja dnevna 50 µg/m3, maksimalno do 18 puta na godišnjem nivou, a dozvoljena godišnja srednja vrijednost 20 µg/m3.
Kada je riječ o SO2 maksimalno dozvoljena srednja satna vrijednost je 350 µg/m3, dozvoljeni broj prekoračenja tri puta na godišnjem nivou, srednja dnevna 50 µg/m3 maksimalno 18 puta u toku godine, dok je granična godišnja srednja vrijednost 20 µg/m3.
Novi standardi imaće nesumnjivo uticaj i na proces evropskih integracija Crne Gore, pa je očekivano usklađivanje domaćeg zakonodavstva u narednom periodu.
Trenutno po važećem zakonskom okviru u Crnoj Gori maksimalno dozvoljena dnevna srednja vrijednost PM10 suspendovanih čestica je 50 µg/m3, a broj dozvoljenih prekoračenja 35 dana na godišnjem nivou. Propisana srednja godišnja koncentracija je 40 µg/m3.
Za PM2,5 u Crnoj Gori propisana je godišnja srednja koncentracija 20 µg/m3,.
Za SO2 propisana jednočasovna granična vrijednost je 350 μg/m3 (dozvoljeno 24 puta na godišnjem nivou) a granična vrijednost za srednju dnevnu koncentraciju znosi 125 μg/m3.
Granična satna srednja vrijednost za NO2 po našem zakonodavstvu je 200 μg/m3 i ne smije biti prekoračena preko 18 puta na godišnjem nivou, dok je maksimalno dozvoljena godišnja srednja vrijednost ovog polutanta 40 μg/m3.
Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, kao nadležno za oblast kvaliteta vazduha, moralo bi i kroz novu Strategiju upravljanja kvalitetom vazduha prepoznati važnost planskog, realnog usaglašavanja zakonodavsta prateći trendove EU , jer pripremni period za implementaciju treba iskoristi unapređenje kapaciteta i bolje sagledavanje problematike.
Euroskop je servis Ekološkog pokreta ,,Ozon”, posvećen analizi procesa evropskih integracija i monitoringu svih relevantinih aktivnosti.
