Ekološki pokret ,,Ozon“ poziva nadležne insitucije i građane da spriječe paljenje otpadnih guma uoči prvomajskih praznika, što je nažalost višedecenijski potpuno anticivilizacijski i nehumani običaj na ovim prostorima.
Apelujemo na sve koji primjete gomilanje otpadnih guma na nekoj lokaciji da se obrate inspekcijskim organima i policiji jer se radi o ekokriminalu, pozivamo inspekcijske organe da proaktivnim pristupom i posjetom mjesta na kojima se iz godine u godinu ponavlja ovaj vandalizam, daju doprinos da se preduprijedi paljenje.
Upozoravamo da su gasovi i hemikalije koje se oslobađaju paljenjem upotrebljenih guma su izuzetno toksični za ljudsko zdravlje i veoma štetni po životnu sredinu. Pri paljenju guma oslobađaju se čitav dijapazon zagađivača koji se mogu podijeliti u dvije grupe. U prvoj grupi su zagađivači za koje postoje zakonski propisane gornje granice izlaganja kao što su PM čestice, ugljen monoksid (CO),oksidi sumpora (SOx), oksidi azota (NOx) i isparljive organske materije (VOC).
Prijavljena lokacija, MZ Ozrinići, Nikšić (Foto: Komunalna policija Nikšić)
U drugoj grupi su zagađivači za koje ne postoje gornje granice izlaganja odnosno imaju štetan uticaj na zdravlje čak i u veoma malim količinama i tu spadaju hemikalije kao što su policiklični aromatični ugljovodonici (PCB), dioksini, furani, hlorvodonik, benzen, polihlorovani bifenili i metali poput kadmijuma, nikla, cinka, žive, hroma i vanadijuma. Svi ovi zagađivači mogu uzrokovati značajne kratkoročne i dugoročne zdravstvene efekte. Važno je i znati da u prosjetu jedna guma sagori za 50 minuta što dovoljno govori o stepenu zagađenja koje se oslobađa paljenjem. U zavisnosti od dužine i stepena izloženosti, efekti po zdravlje mogu varitati od iritacije kože, očiju i sluznice, negativnog efekata na organe za disanje, centralni nervni sistem pa sve do nastajanje tumora. Nadalje, dokazano je da nekontrolirano sagorijevanje guma može imati višestruko veće štetno djelovanje u odnosu na sagorijevanje drveta ili uglja u kontrolisanim uslovima.
Ugrožene kategorije stanovništva
Posebno je zabrinjavajuće izlaganje kojem se nenamjerno izlažu ranjive kategorije stanonivštva – u prvom redu djeca.
Djeca svih uzrasta, stariji ljudi, astmatičari i imunološki kompromitovani pojedinci su ranjivijiji na štetne hemikalije koje se oslobađaju paljenjem guma u odnosu na opšte stanovištvo. Žene koje doje mogu preko masti u mlijeku prenijeti štetne hemikalije koje udišu na dijete te djeca tokom dojenja mogu biit izložena većim koncentracijama zagađivača nego u bilo kojem drugom razdoblju u životu.
Zagađenje životne sredine nastaje putem zagađivanja svih putema prenosa – putem vazduha, vode i zemljišta. Važno je znati da se prema procjenama stučnjaka spaljivanjem gume oslobađa značajna količina ulja te se spaljianjem oko 100 guma oslobodi oko 25 litara ulja koji može zagaditi životnu sredinu ako se adekvatno ne sanira. Osim direktno zagađenja zemljišta i voda produktima sagorijevanja koji su u tečnom stanju treba imati u vidu i postepeno zagađenje vode i zemljšta koje nastaje ispiranjem pepela i nesagorjelih ostataka nakon kiše ili nekog drugog kontakta sa vodom. (Izvor: Institut za javno zdravlje Crne Gore)
Ekološki pokret ,,Ozon” je nakon dobijenih informacija od odgovornih građana u Nikšiću pokrenuo komunikaciju sa nadležnim institucijama ucilju uklanjanja nagomilanih otpadnih guma na predmetnoj lokaciji, pa se nadamo da će svi koji su u prilici pokazati pojedinačnu odgovornost i dati doprinos zaštiti javnog zdravlja i životne sredine.
